Tentoonstelling Amsterdam, bijna gesloopt in het Grachtenmuseum

Waarom stonden de Amsterdamse grachten ooit op het punt om gesloopt te worden? De tentoonstelling Amsterdam, bijna gesloopt neemt je door verschillende plannen voor de stad, nooit eerder getoonde archieffoto’s en leer hoe Amsterdammers hun stad redden. De tentoonstelling is te zien vanaf 28 november 2025 tot en met 29 maart 2026. 

Moderne stad van glas en staal

Stel je voor: de grachtenpanden, smalle straatjes en pleinen van de Amsterdamse binnenstad vervangen door een moderne stad van glas en staal. Dit scenario leek in de 20ste eeuw écht te gaan gebeuren. En niet zomaar, want de binnenstad lag er toen vervallen bij. Het plan was er om oude buurten te vervangen door moderne wijken met brede autowegen en grote kantoorgebouwen. Het Grachtenmuseum op de Herengracht 386 was er bijvoorbeeld niet geweest als alle plannen voor verkeersdoorbraken door waren gegaan.

Actievoeren

Gelukkig liep het anders. Amsterdammers kwamen in actie; buurtbewoners, kunstenaars, monumentenliefhebbers vochten in de loop van de twintigste eeuw voor het behoud van hun stad. Deze tentoonstelling neemt je mee in het verhaal van dreigende sloop, felle protesten en uiteindelijk een volledig herstel. Ontdek hoe Amsterdammers hun stad redden en hoe het komt dat wij daar nu nog elke dag van kunnen genieten. Daarnaast zijn er nooit eerder getoonde archieffoto’s, bijzondere tekeningen, plattegronden en actieposters te zien.

Verdiepend verhaal

De tentoonstelling is tot stand gekomen in samenwerking met de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad. Het gelijknamige boek verschijnt begin 2026 en vormt een uitbreiding op de verhalen uit de tentoonstelling.

 

Te zien in het Grachtenmuseum tot en met 29 maart 2026

Herengracht 386 in Amsterdam

Tentoonstelling Amsterdam, bijna gesloopt

Waarom stonden de Amsterdamse grachten ooit op het punt om gesloopt te worden? De tentoonstelling Amsterdam, bijna gesloopt neemt je door verschillende plannen voor de stad, nooit eerder getoonde archieffoto’s en leer hoe Amsterdammers hun stad redden. De tentoonstelling is te zien vanaf 28 november 2025 tot en met 29 maart 2026. 

 

Moderne stad van glas en staal

Stel je voor: de grachtenpanden, smalle straatjes en pleinen van de Amsterdamse binnenstad vervangen door een moderne stad van glas en staal. Dit scenario leek in de 20ste eeuw écht te gaan gebeuren. En niet zomaar, want de binnenstad lag er toen vervallen bij. Het plan was er om oude buurten te vervangen door moderne wijken met brede autowegen en grote kantoorgebouwen. Het Grachtenmuseum op de Herengracht 386 was er bijvoorbeeld niet geweest als alle plannen voor verkeersdoorbraken door waren gegaan.

 

Actievoeren

Gelukkig liep het anders. Amsterdammers kwamen in actie; buurtbewoners, kunstenaars, monumentenliefhebbers vochten in de loop van de twintigste eeuw voor het behoud van hun stad. Deze tentoonstelling neemt je mee in het verhaal van dreigende sloop, felle protesten en uiteindelijk een volledig herstel. Ontdek hoe Amsterdammers hun stad redden en hoe het komt dat wij daar nu nog elke dag van kunnen genieten. Daarnaast zijn er nooit eerder getoonde archieffoto’s, bijzondere tekeningen, plattegronden en actieposters te zien.

 

Verdiepend verhaal

De tentoonstelling is tot stand gekomen in samenwerking met de Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad. Het gelijknamige boek verschijnt begin 2026 en vormt een uitbreiding op de verhalen uit de tentoonstelling.

 

Te zien t/m 29 maart 2026

Tim Killiam Beurs

Stichting Tim Killiam en UvA lanceren Tim Killiam Beurs
Aanmoediging jonge wetenschappers voor architectuur- en stadshistorisch onderzoek

 

Stichting Tim Killiam en de Universiteit van Amsterdam (UvA) zijn met de lancering van de tweejaarlijkse Tim Killiam Beurs een samenwerking overeengekomen, die bekend werd gemaakt op de viering van het eerste lustrum van de masteropleiding Stads- en architectuurgeschiedenis op 20 juni 2025.

Binnen de samenwerking stelt de stichting eens in de twee jaar een onderzoeksbeurs van €10.000 ter beschikking voor architectuur- en stadshistorisch onderzoek, gerelateerd aan de Amsterdamse binnenstad of de stad Amsterdam in bredere zin.

De beurs is bedoeld voor (oud)studenten of (oud)promovendi van de interdisciplinaire masteropleiding Stads- en architectuurgeschiedenis en het Amsterdam Centre for Urban History (ACUH), beide onderdeel van de Faculteit Geesteswetenschappen aan de UvA.

Met de beurs beogen de stichting en de UvA jonge wetenschappers in hun onderzoek te stimuleren en de onderzoeksresultaten onder de aandacht te brengen van een groter publiek: liefhebbers en geïnteresseerden, dan wel professionals. De beurs wordt door de winnaar aangewend om de onderzoeksresultaten voor een groter publiek toegankelijk te maken.

Gedacht kan worden aan publicaties zoals een boek, een of meer artikelen, een website, een tentoonstelling, een evenement of een podcast.

De eerste Tim Killiam Beurs wordt in 2026 uitgereikt.

Nominatie van projecten geschiedt door zelfnominatie en op voordracht van de UvA staf. Voorwaarde is dat het betreffende onderzoek is afgerond en dat de subsidie helpt hetonderwerp meer bekendheid te geven. De kandidaten dienen zelf een plan in te dienen. De selectie van de beurswinnaar geschiedt in gezamenlijk overleg tussen de stichting, UvA en een onafhankelijke expert.

Stichting Tim Killiam beheert de nalatenschap van architect, tekenaar en fotograaf Tim Killiam (1947-2014). Killiam was o.a. uitgever van de Amsterdamse Grachtengids (1978). Een van de doelstellingen van de Stichting is het ondersteunen van ‘wetenschappelijk onderzoek
naar de stedenbouwkundige ontwikkeling van de Amsterdamse binnenstad door de eeuwen heen’.

De interdisciplinaire Masteropleiding Stads- en architectuurgeschiedenis van de UvA is een samenwerking tussen stadshistorici (werkzaam bij de opleiding Geschiedenis) en architectuurhistorici (werkzaam bij de opleiding Kunstgeschiedenis). Studenten bestuderen de stad als brandpunt van politieke, culturele en sociaaleconomische ontwikkelingen, en hoe deze ontwikkelingen vorm krijgen in architectuur en stedenbouw. Het programma kent geen geografische of tijdsgebonden grenzen en gaat over zowel gebouwen als mensen; van steden in de klassieke oudheid tot de moderne metropolen van vandaag. De master is ook sterk met Amsterdam verbonden: door excursies, samenwerkingen met partijen in de stad,
scriptieonderzoek en stages.

Promovendi op het gebied van stads- en architectuurgeschiedenis zijn aangesloten bij het Amsterdam Centre for Urban History (ACUH, onderdeel van de Amsterdam School of Historical Studies), dat bijeenkomsten organiseert, en waar in maandelijkse seminars gastsprekers uit binnen- en buitenland hun onderzoek presenteren.

Tim Killiam Beurs versus Tim Killiam Prijs
In 2022 werd door Stichting Tim Killiam de Tim Killiam Prijs in het leven geroepen, een kunstprijs bestemd voor makers die een originele of waardevolle bijdrage leveren aan het beeld van de stad Amsterdam. De eerste drie prijswinnaars – Arie Schippers (2023), Chad Bilyeu (2024) en Janneke Viegers (2025) – kregen elk €15.000 plus een tentoonstelling in het Grachtenmuseum en een abri-campagne in Amsterdam.

Vanaf 2025 wordt de Tim Killiam Prijs een tweejaarlijkse kunstprijs, om het jaar afgewisseld door de op architectuur en stedenbouw gerichte Tim Killiam Beurs.

 

Nieuws: Janneke Viegers wint de Tim Killiam Prijs 2025

Dit jaar gaat de Tim Killiam Prijs naar beeldend kunstenaar Janneke Viegers.

Uit het juryrapport: ‘Voor de derde editie van de Tim Killiam Prijs koos de jury een kunstenaar die zeer eigenzinnig en consequent haar eigen stad verbeeldt en ons daarmee uitnodigt met andere ogen naar onze stad Amsterdam te kijken.”

Jaarlijks reikt de Stichting Tim Killiam de prijs uit aan een kunstenaar, fotograaf of architect die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het beeld van Amsterdam.

De  prijs omvat een geldbedrag van € 15.000 en een tentoonstelling die vanaf 3 april 2025 in het Grachtenmuseum te zien is.

 

Illustratie: Janneke Viegers, Amsterdam, Centraal StaGon (bouwput), 2019, olieverf op canvas, 2 x 2 m

Tentoonstelling Chad in Amsterdam

Vanaf 18 april 2024 presenteert het Grachtenmuseum een tentoonstelling met werk van
Chad Bilyeu, de winnaar van de Tim Killiam Prijs 2024.

Chad Bilyeu (1975)
Schrijver, fotograaf, artdirector, historicus, “American in the Netherlands, but feels like an Amsterdammer”.

Chad Bilyeu is geboren en getogen in Cleveland, Ohio maar ontwikkelde in zijn studententijd een sterke drang om te reizen. De
Nederlandse hoofdstad werd al snel een van zijn favoriete locaties. Zijn eerste bezoek aan Amsterdam vond plaats in maart 2000 en in de
daaropvolgende jaren keerde hij terug naar Amsterdam waar hij ontdekte dat de stad veel meer te bieden heeft dan enkel coffeeshops.

Amsterdam is steevast de hoofdpersoon in het oeuvre van Bilyeu. De verhalen die hij verteld zijn authentiek en geven op
komische wijze een inzicht waarop nieuwkomers de stad zien. De vaak bijna clichématige gebeurtenissen die Bilyeu schetst
houden Amsterdammers zelf ook een spiegel voor. Zijn verhalen worden verbeeld door getalenteerde tekenaars die zelf ook kort of lang in Amsterdam hebben gewoond.

 

Tot en met 30 juni 2024 in het Grachtenmuseum.

Tekening door Lorenzo Milito.

Tentoonstelling Chad in Amsterdam

Vanaf 18 april 2024 presenteert het Grachtenmuseum een tentoonstelling met werk van
Chad Bilyeu, de winnaar van de Tim Killiam Prijs 2024.

 

Schrijver, fotograaf, artdirector, historicus, “American in the Netherlands, but feels like an A.

De verhalen die hij verteld zijn authentiek en geven op komische wijze een inzicht waarop nieuwkomers de stad zien.
De vaak bijna clichématige gebeurtenissen die Bilyeu schetst houden Amsterdammers zelf ook een spiegel voor. Zijn
verhalen worden verbeeld door getalenteerde tekenaars die  zelf ook kort of lang in Amsterdam hebben gewoond. Door
deze vorm van samenwerken ontstaat een uitgesproken eclectisch geheel van teksten en beelden: grillig, rauw, onvoorspelbaar en veelzijdig, net als de stad zelf.

‘We zijn zeer verheugd dat we een selectie van zijn verhalen in een tentoonstelling kunnen
laten zien en de bezoeker mee kunnen nemen in zijn maakproces, met foto’s, originele
scripts en objecten. Chad biedt een nieuwe kijk op de stad en bezit als kunstenaar een
sterk en volstrekt eigen handschrift. Hij is dan ook de terechte winnaar van de Tim Killiam
Prijs en de tentoonstelling is een bekroning op zijn werk.– Martijn Bosch, Directeur
Grachtenmuseum.

Chad Biliyeu (1975)  kreeg op 18 april 2024 de Tim Killiam prijs uitgereikt.

Tekening door Lorenzo Milito.

De tentoonstelling is te zien van 18 april t/m 30 juni 2024 in de Rode Salon van het
Grachtenmuseum.

Fototentoonstelling Amsterdam is crumbling

In het Grachtenmuseum is tot en met zondag 29 november 2023 te zien de fototentoonstelling Amsterdam is crumbling. De titel refereert aan een New York Times-artikel uit 2021 – dat een groot deel van de beroemde Amsterdamse grachtengordel op het punt van instorten stond. Voor deze tentoonstelling fotografeerde Julie Hrudová (1988) zes plekken waar ze in Amsterdam aan het herstel werken.

De tentoonstelling is opgebouwd uit 6 thema’s die elk een ander aspect van de werkzaamheden laten zien. Daarbij zie je bijvoorbeeld welke rol de bewoners spelen, hoe de natuur zich ontwikkelt tijdens de restauraties, hoe precair de balans tussen veiligheid en schoonheid is en welke dilemma’s hieruit voortkomen. Hoe houden we de grachten mooi, authentiek, leefbaar en tegelijkertijd veilig, rekening houdend met de beperkingen van de Werelderfgoedstatus?

In haar fotoseries wist Julie Hrudová lokale moeilijkheden én mooie bijkomstigheden prachtig te vangen in een levendige, documentaire stijl die soms verrassend poëtische beelden oplevert. Eerder maakte zij in 2020 en 2021 wekelijks een straatfoto voor Het Parool. Haar daaruit voortgekomen boek Chasing Amsterdam werd door de Volkskrant verkozen tot een van de beste fotoboeken van 2022.

 

Amsterdam is crumbling fototentoonstelling in het Grachtenmuseum

In het Grachtenmuseum is tot en met zondag 29 november 2023 te zien de fototentoonstelling Amsterdam is crumbling. De titel refereert aan een New York Times-artikel uit 2021 – dat een groot deel van de beroemde Amsterdamse grachtengordel op het punt van instorten stond. Voor deze tentoonstelling fotografeerde Julie Hrudová (1988) zes plekken waar ze in Amsterdam aan het herstel werken.

De tentoonstelling is opgebouwd uit 6 thema’s die elk een ander aspect van de werkzaamheden laten zien. Daarbij zie je bijvoorbeeld welke rol de bewoners spelen, hoe de natuur zich ontwikkelt tijdens de restauraties, hoe precair de balans tussen veiligheid en schoonheid is en welke dilemma’s hieruit voortkomen. Hoe houden we de grachten mooi, authentiek, leefbaar en tegelijkertijd veilig, rekening houdend met de beperkingen van de Werelderfgoedstatus?

In haar fotoseries wist Hrudová lokale moeilijkheden én mooie bijkomstigheden prachtig te vangen in een levendige, documentaire stijl die soms verrassend poëtische beelden oplevert. Eerder maakte zij in 2020 en 2021 wekelijks een straatfoto voor Het Parool. Haar daaruit voortgekomen boek Chasing Amsterdam werd door de Volkskrant verkozen tot een van de beste fotoboeken van 2022.

Nieuwe publicatie: Prinsengracht 849, jaar 1701-2021, huis, interieur en tuin

Net verschenen:  ‘Prinsengracht 849’ door Theo Kralt
Op  15 september 2021 vond in Het Amsterdams Stadsarchief in het gebouw de Bazel de presentatie plaats van het boek over het huis Prinsengracht 849 te Amsterdam, geschreven door Theo Kralt.
Het boek ‘Prinsengracht 849, jaar 1701-2021, huis, interieur en tuin werd aangeboden aan onder meer de directeur van het Amsterdamse Stadsarchief, Bert de Vries en aan de eigenaresse van het huis.
Na een lange geschiedenis kwam het huis Prinsengracht 849 in bezit van de bekende betrokken Amsterdammer, Dorothy Beynes-Heijmeijer van Heemstede. Zij besloot het huis in oude stijl terug te brengen. In 1997 was het huis gereed, vervolgens kwam de stoffering, de schildering en de inrichting. De prachtige tuin kwam voort uit het opruimen van een voormalige binnenplaats die als productieruimte was gebouwd.
De inrichting van het huis kende een aantal topstukken van d’Hondecoeter en Jan Sluijters en aantal fraaie franse meubelen. Sommige meubelen kwamen van de buitenplaats Heemstede bij Houten.
Het boek besteedt verder aandacht aan de oude bewoners van het huis en het werk van mevrouw Beynes-Heijmeijer van Heemstede. Het huis is nu, in 2021, verkocht en de vraag is hoe de nieuwe bewoners verder gaan met dit bijzondere pand. Eerder was er een kleine publicatie geweest over dit huis van mevrouw Ineke (Heiner-)Way.
De schrijver Theo Kralt (1959) studeerde juridische bestuurswetenschappen, economie en internationale betrekkingen. Naast zijn werk voor de rijksoverheid en maatschappelijke organisaties publiceerde hij onder andere over het landhuis Wielbergen en de familie Brantsen, Utrechtse Binnenstadskerken, de restauratie van de Domkerk en de schilder Jean Baptiste Discart. De mooie foto’s van fotograaf Rob Mostert geven een goede impressie van het interieur en tuin van een ‘Amsterdams grachtenhuis’!
foto: Gonny van Oudenallen
Home